Περί ηλιθιότητας

Χθες πήγα στο βιβλιοπωλείο και στο ταμείο έπεσα πάνω σε ένα μικρό βιβλιαράκι που τιτλοφορείται “οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας”. Κάπου το είχα πετύχει και στο διαδίκτυο αυτό το βιβλίο, και δεδομένου ότι η ηλιθιότητα εμπίπτει μέσα στις υπαρξιακές μου ανησυχίες δεν το σκέφτηκα πολύ, το αγόρασα. Το βιβλίο ήταν πραγματική αποκάλυψη! Ο συγγραφέας του, ένας μακαρίτης ονόματι Carlo M. Cipolla, ήταν ένας Ιταλός ιστορικός της οικονομίας ο οποίος μεταξύ των άλλων διατέλεσε τακτικός καθηγητής το Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας. Είναι λίγο ειρωνικό κάποιος επιστήμονας να μένει στην ιστορία όχι για τις σπουδαίες ακαδημαϊκές μελέτες που έχει κάνει (αν και πολλοί δεν θεωρούν την οικονομία επιστήμη) αλλά για ένα μικρό δοκίμιο που έγραψε πάνω στην ανθρώπινη ηλιθιότητα. Προσωπικά  δε θα με χάλαγε καθόλου.

Το βιβλίο περιέχει πέντε βασικούς νόμους για την ηλιθιότητα. Ο τρίτος και χρυσός νόμος είναι ένας πραγματικά ασύλληπτα ξεκάθαρος και εύστοχο ορισμός για το τι είναι ο ηλίθιος:

“Ηλίθιος ονομάζεται το άτομο που οι πράξεις του προκαλούν ζημιές σε ένα άλλο άτομο ή σε μια ομάδα ατόμων, χωρίς το ίδιο να αποκομίζει κέρδη, ενώ πιθανά να υφίσταται ακόμα και ζημιές”

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ο Πρώτος Βασικός Νόμος της Ανθρώπινης Ηλιθιότητας υποστηρίζει χωρίς αμφισημίες πως:

“Πάντα και νομοτελειακά όλοι υποτιμούν τον αριθμό των ηλίθιων ατόμων που κυκλοφορούν στην κοινωνία”.

Νομίζω ότι οποιοσδήποτε άνθρωπος με λίγο μυαλό και ελάχιστες εμπειρίες έχει διαπιστώσει ότι αυτό το πράγμα ισχύει παντού και πάντα. Άλλωστε, όπως αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο του “Εγχειριδιου Βλακείας” του Διονύση Χαριτόπουλου: “Επειδή όλοι υποτιμάμε τον αριθμό των ηλίθιων ανάμεσα μας και κάθε τόσο μας αιφνιδιάζουν πρόσωπα “υπεράνω υποψίας” μάλλον πρέπει να ξανασυστηθούμε...”

Ο Δεύτερος Βασικός Νόμος της Ανθρώπινης Ηλιθιότητας αναφέρει πως:

“Η πιθανότητα να είναι ηλίθιος ένα συγκεκριμένο άτομο είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό αυτού του ατόμου”

Εδώ ο συγγραφέας πιθανότατα θέλει να προστατευτεί από αυτούς που θα τον χαρακτηρίσουν φασίστα, οπότε αποδίδει την ηλιθιότητα σε Θεία Πρόνοια. Ο ηλίθιος γεννιέται ηλίθιος και αυτή του η “ιδιότητα” δεν έχει να κάνει με το χρώμα, τη μόρφωση, το ύψος ή την καταγωγή του. Δεν είμαι σίγουρος ότι το πρόβλημα είναι γενετήσιο. Αυτό που ξέρω όμως στα σίγουρα είναι ότι ο ηλίθιος είναι μη επισκευάσιμος. Όταν κάποιον τον εντοπίσεις ότι είναι ηλίθιος, απλά προσπάθησε να μείνεις όσο γίνεται (που πολλές φορές δεν γίνεται) έξω από την επιρροή του. Μη προσπαθήσεις να τον αλλάξεις. Είναι άδικος κόπος. Αν σου περισσεύει ελεύθερος χρόνος, κάτσε σε μία καρέκλα και κοίτα για ώρες το πόμολο της πόρτας. Είναι πολύ πιο χρήσιμο από το να προσπαθήσεις να αλλάξεις έναν ηλίθιο.

Τον τρίτο και χρυσό νόμο τον αναφέραμε στην αρχή, οπότε πάμε κατευθείαν στον τέταρτο:

“Οι μη ηλίθιοι άνθρωποι πάντα υποτιμούν την καταστροφική ισχύ των ηλιθίων ατόμων. Συγκεκριμένα, οι μη ηλίθιοι άνθρωποι συνέχεια παραβλέπουν πως η συναναστροφή και/ή ο συγχρωτισμός με ηλίθια άτομα απαρέγκλιτα αποδεικνύεται μοιραίο λάθος, ανεξάρτητα από τη χρονική στιγμή, την τοποθεσία και τις συνθήκες.”

Για όποιον έχει έστω και την παραμικρή αμφιβολία ότι αυτός ο νόμος ισχύει, του προτείνω να (ξανά)δει το δείπνο ηλιθίων: http://www.imdb.com/title/tt0119038/

Ο τελευταίος κατά Cipolla βασικός νόμος είναι ότι:

“Ο ηλίθιος άνθρωπος είναι πιο επικίνδυνος από τον κακοποιό”

Ο κακοποιός κάποιες στιγμές ξεκουράζεται. Ο ηλίθιος ποτέ!!! Ο Cipolla κάνει ολόκληρη μακροανάλυση πάνω στην επικινδυνότητα του ηλίθιου. Εγώ νομίζω ότι η κλασική ρήση του Einstein μάλλον αρκεί: “Δύο πράγματα είναι άπειρα σε αυτόν τον κόσμο, το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία... και για το σύμπαν δεν είμαι απόλυτα σίγουρος!”

Τέλος πάντων, το βιβλίο είναι πραγματικό διαμάντι και το προτείνω ανεπιφύλακτα(http://www.kedros.gr/product_info.php?products_id=8215). Ειδικά η ανάλυση και ο διαχωρισμός των ανθρώπων σε τέσσερις κατηγορίες (ευφυείς, κακοποιούς, ανήμπορους και ηλίθιους) ανάλογα με το κέρδος ή την ζημιά που προκαλούν στον εαυτό τους ή στους άλλους είναι πραγματικά εξαιρετικά.